Wat is situationeel leiderschap?
Situationeel leiderschap is een model waarbij je je manier van leidinggeven afstemt op wat een medewerker voor een bepaalde taak nodig heeft. Er is niet één beste stijl. De juiste stijl hangt af van wat iemand kan en hoe zeker hij zich voelt.
Het model is ontwikkeld door Paul Hersey en Ken Blanchard eind jaren zestig. Blanchard werkte het later uit tot SLII. Het gaat om taken en niet om mensen: dezelfde medewerker kan bij de ene taak zelfstandig zijn en bij een andere nog begeleiding nodig hebben.
Wat is het verschil tussen situationeel en coachend leiderschap?
Coachend leiderschap is één stijl: je stelt vragen en laat de ander zelf zoeken. Situationeel leiderschap is het kader om te kiezen wanneer je coacht, wanneer je instrueert en wanneer je loslaat. Coachen komt terug in twee van de vier standen: begeleiden en ondersteunen.
Hoe pak je situationeel leiderschap aan?
Bepaal per taak waar je medewerker staat op twee punten (kunnen en zeker voelen) en kies dan de stijl die daarbij past.
- Kies de taak. Niet de persoon. Iemand kan bij offertes maken beginner zijn en bij planning een expert.
- Schat in wat iemand kan. Heeft hij het al eerder gedaan en gaat het goed?
- Vraag hoe zeker hij zich voelt. Dat zie je niet altijd. Vraag het hardop: hoe zeker voel je je over deze taak?
- Kies de stijl. Zie de vier standen hieronder.
- Spreek het af. Zeg wat je gaat doen en waarom. Mensen vinden sturing prettiger als ze begrijpen waarom je die kiest.
- Kijk na twee weken opnieuw. Het niveau verandert. Daarmee verandert ook je stijl.
De vier stijlen op een rij:
- Instrueren. Voor wie nieuw is en graag wil. Jij bepaalt wat er gebeurt en hoe.
- Begeleiden. Het enthousiasme zakt omdat de taak lastiger blijkt dan gedacht. Jij legt uit waarom en geeft aanmoediging.
- Ondersteunen. Hij kan het grotendeels maar twijfelt nog. Jij stelt vragen en laat hem zelf beslissen.
- Delegeren. Hij kan het en durft het. Jij spreekt het resultaat af en laat los.
Een gesprek van tien minuten per taak is genoeg. Wat is het resultaat, wat heb je van mij nodig en waar loop je tegenaan? Herhaal het na twee weken. Zo wordt het geen oordeel over de persoon maar een afspraak over de taak.
Verwar ervaring niet met zekerheid. Iemand met jaren ervaring kan bij een nieuwe taak toch twijfelen. En iemand die zelfverzekerd overkomt, mist soms nog de basis. Vraag door voordat je loslaat.
Het model is een denkkader en geen wet. Het helpt je bewust te kiezen in plaats van altijd op je eigen standaardstijl te sturen. Gebruik het als praktisch hulpmiddel en niet als bewezen formule.
Voorbeelden van situationeel leiderschap
Een installatiebedrijf. Een nieuwe monteur krijgt een duidelijke werkinstructie per klus: instrueren. Een ervaren monteur die voor het eerst offertes maakt, krijgt uitleg en een eerste offerte om samen na te lopen: begeleiden. Voor de installatie zelf delegeert de eigenaar volledig.
Een recruitmentbureau. Een junior recruiter leert intakes doen en gaat de eerste keren met een senior mee: instrueren en daarna begeleiden. De senior doet intakes zelfstandig en koppelt achteraf terug.
Een webshop. De marketingmedewerker kent de kanalen, maar twijfelt over een nieuw budget. De eigenaar stelt vragen en laat haar zelf beslissen: ondersteunen.
Dezelfde persoon krijgt per taak een andere stijl. Dat is het hele idee.
De veelgemaakte fout is blijven sturen op de stijl die jij prettig vindt. Controleurs blijven instrueren, ook als iemand allang zelfstandig kan werken. Vriendelijke leiders delegeren te vroeg en laten iemand zwemmen.
Situationeel leiderschap bij CLUB49
Bij CLUB49 oefen je dit in het basecamp Leiderschap, waar je het vergaderritme en het team bouwt dat het van je overneemt. Dat begint met weten wie wat aankan en wie nog begeleiding nodig heeft.
Wil je weten bij welke taken jij nu te veel of te weinig loslaat? Dat zie je in één dag tijdens de Tactische Meeting. Je gaat naar huis met je eigen scorekaart op groei, sturing en navigatie. De dag kost €100 excl. btw, lunch inbegrepen.
Eerst meer weten over de aanpak? Lees wat een business coach voor ondernemers anders doet bij CLUB49. Lees onze business coach-pagina.
Veelgestelde vragen over situationeel leiderschap
Hoe bepaal je het niveau van een medewerker?
Vraag het. Wat kun je al en hoe zeker voel je je over deze taak? Combineer het antwoord met wat je zelf ziet in resultaten en gedrag.
Wat is het verschil tussen het model van Hersey en dat van Blanchard?
Blanchard werkte het model uit als SLII. Hersey ging verder met Situational Leadership. De kern is gelijk: je stijl afstemmen op het ontwikkelniveau. Voor de praktijk maakt het weinig uit.
Wat als iemand terugvalt?
Dat is normaal bij een nieuwe taak of een verandering. Schuif terug naar meer begeleiding zonder het als falen te zien en bouw daarna opnieuw op.
Werkt het model ook voor een team?
Het is gemaakt voor individuen en taken. Bij een team kijk je per persoon en per taak. Eén stijl voor iedereen werkt zelden.
Meer lezen? Bekijk alle artikelen in de kennisbank van CLUB49 voor ondernemers. Lees onze kennisbank.
